nerede kalınır
nerede yenilir-içilir
ne yapılır ne alınır
Apollon Smintheus
Homeros ünlü destanı İlyada'da şöyle der:
...Ey Khryse'yi, kutsal Killa'yı koruyan gümüş yaylı, Tenedos'un (Bozcaada) güçlü kralı Smintheus, dinle beni,bir gün sana yaraşır bir tapınak yaptıysam, boğaların, keçilerin, yağlı butlarını yaktıysam senin uğruna, şu dileğimi tez elden yerinegetiriver:
Gözyaşlarımın öcünü al Danolardan, oklarınla...
Zeus ve Leto'nun oğlu Tanrı Apollon için söylendi bu dizeler. Tenedos'un kralı Khryse'yi (Gülpınar) koruyan Tanrı Apollon, Akhalar ile Troyalıların büyük savaşında Troyalıların yanında yer aldı. Onlarda şükranlarını sunmak için Gülpınar'daki Apollon Smintheus Tapınağı'nı yaptılar.
Tapınak frizlerinde ve kabartmalı sütun tamburlarında, destanda geçen Troya savaşının resimsel olarak anlatılması bir ilktir.
Nasıl Gidilir
Bozcaada Yükyeri iskelesinden 40 km. uzaklıktadır. Bozcada-Assos sahil yolu üzerindeki Gülpınar beldesinin içindedir. Bir zamanlar üzerine inşa edilmiş taş baskı zeytinyağı fabrikası hala yanında faaliyetini sürdürmektedir.
Tarihi
“Apollon Smintheion” kutsal alanı, Troya şehrindeki Athena tapınağından sonra Troas'ın en önemli ikinci kutsal alanıdır. Önemi Anadolu'daki bilinen Apollon kültleri içerisinde fare simgesiyle karşımıza çıkan tek örnek olmasıdır. Apollon Smintheus çiftçileri farelerden koruyan bir tanrı olarak Troas bölgesinde ortaya çıkar. Kültün kökeni Girit'e kadar gider. Bu kültü M.Ö. 2000'de Girit'den Anadolu'ya göç edenlerin getirdiğini antik kaynaklardan öğreniyoruz.
Hamaksitos ve Khryse eskiçağ kentleri yakınında yer alan Apollon Smintheus tapınağı, Hellenistik Çağ batı Anadolu mimarlık sanatında kendine özgü mimari tasarım ve ona bağlı özgün plastik yapıtları ile, arkeoloji dünyasında bugün de önemini korumaktadır.
Tanrı Apollon’un Anadolu'da bir çok yerde sminthos-fare kültü ile ilişkili olarak karşımıza çıktığını ve onur gördüğünü söyleyebiliriz.
Mimarisi
Arkeologlar, mimarlar ve sanat tarihçileri için Hellenistik Çağ(M.Ö.330-30) ve mimarisi çok sevilen ve ilgi duyulan bir konu olarakkarşımıza çıkar. Gülpınar Apollon Smintheus Tapınağı da Hellenistik dönem için konusunu Homeros'un Ilyada Destanı'ndaki Troya savaşından alan kabartmaları yanında mimarî tasarım ve stili ile de dikkatleri üzerinde toplar.
M.Ö.150 yıllarında Ion stilinde yapılan tapınak, kuzey-batı Anadolu'da, Troas bölgesinde bugün için tek örnektir. Tapınak'ta Hellenistik Çağ Anadolu mimarlığına imzasını atan Mimar Hermogenes'in uyguladığı pseudodipteros (yalancı iki sıralı sütun) plân tasarımı kullanılmıştır. Ön ve arka cephelerinde 8, uzun kenarlarında ise 14'er sütun dizisi yer alır. Tapınağın ölçüleri; dar yüzler 23.20 metre, uzun kenarlar ise 41.65 metredir.
Alt yapısında üç farklı tür taş kullanılmıştır. Temel, yöreye özgü volkanik tüf taşından yapılmıştır. Üzeri, çevrede çok görülen andezit-bazalt taşı ile kaplıdır. Temel ve 11 basamağın en son kaplaması mermerdir. Mermer bloklarla döşenen kutsal alan, üç odadan oluşur. Bunlar; giriş sırasıyla, pronaos (kutsal ön oda), naos (kutsal oda) ve opisthodomos (arka oda) tur. Naos'ta, Paroslu heykeltraş Skopas'ın yaptığı ve 110 cm'lik bacak parçası ele geçen, tanrı Apollon'un heykelinin yer aldığı bilinmektedir.
Stylobat denilen plâtformda yer alan ve Anadolu Attik tipi bir kaide üzerinde yükselen 44 adet sütunun her biri üst üste konmuş 7 parçadan (tamburdan) oluşur. Yedinci sütun tamburu, boğa başı-çelenk süsleri veya mitolojik insan figürleri ile bezelidir. Bu son tamburun üzerine gelen başlık, Ion stilinde yapılmıştır. Sütunların üzerinde üst yapı elemanları olarak sırasıyla, inci dizisi ile süslü arşitrav (baştaban) ile friz adı verilen ve üzerinde,Yunanlılar ile Troialılar arasındaki Troia Savaşları'nı anlatan mitolojik konuları içeren kabartma bloklar yer alır. Frizler Homeros'un İlyada Destanındaki bölüm kurgularına göre sıralanabilmektedir
Yapı, daha sonra diş sırası (dentil), saçak (geison), üçgen alınlık (pediment) ve kırma çatı ile son bulur.Tapınak, yaklaşık olarak 5 katlı (15 metre) bir apartman yüksekliğindedir. Marmara Adası mermerinden inşa edilen tapınağın mimarı ve yaptırıcısı bilinmemektedir.
İlyada anlatımları, çeşitli çağlarda vazolar üzerinde, duvar resimlerinde, mermer lahitlerde betimlenmiştir. Ancak bir tapınakta, ilk kez Gülpınar Apollon Smintheus kutsal alanında karşımıza çıkar.
...Ey Khryse'yi, kutsal Killa'yı koruyan gümüş yaylı, Tenedos'un (Bozcaada) güçlü kralı Smintheus, dinle beni,bir gün sana yaraşır bir tapınak yaptıysam, boğaların, keçilerin, yağlı butlarını yaktıysam senin uğruna, şu dileğimi tez elden yerinegetiriver:
Gözyaşlarımın öcünü al Danolardan, oklarınla...
Zeus ve Leto'nun oğlu Tanrı Apollon için söylendi bu dizeler. Tenedos'un kralı Khryse'yi (Gülpınar) koruyan Tanrı Apollon, Akhalar ile Troyalıların büyük savaşında Troyalıların yanında yer aldı. Onlarda şükranlarını sunmak için Gülpınar'daki Apollon Smintheus Tapınağı'nı yaptılar.
Tapınak frizlerinde ve kabartmalı sütun tamburlarında, destanda geçen Troya savaşının resimsel olarak anlatılması bir ilktir.
Nasıl Gidilir
Bozcaada Yükyeri iskelesinden 40 km. uzaklıktadır. Bozcada-Assos sahil yolu üzerindeki Gülpınar beldesinin içindedir. Bir zamanlar üzerine inşa edilmiş taş baskı zeytinyağı fabrikası hala yanında faaliyetini sürdürmektedir.
Tarihi
“Apollon Smintheion” kutsal alanı, Troya şehrindeki Athena tapınağından sonra Troas'ın en önemli ikinci kutsal alanıdır. Önemi Anadolu'daki bilinen Apollon kültleri içerisinde fare simgesiyle karşımıza çıkan tek örnek olmasıdır. Apollon Smintheus çiftçileri farelerden koruyan bir tanrı olarak Troas bölgesinde ortaya çıkar. Kültün kökeni Girit'e kadar gider. Bu kültü M.Ö. 2000'de Girit'den Anadolu'ya göç edenlerin getirdiğini antik kaynaklardan öğreniyoruz.
Hamaksitos ve Khryse eskiçağ kentleri yakınında yer alan Apollon Smintheus tapınağı, Hellenistik Çağ batı Anadolu mimarlık sanatında kendine özgü mimari tasarım ve ona bağlı özgün plastik yapıtları ile, arkeoloji dünyasında bugün de önemini korumaktadır.
Tanrı Apollon’un Anadolu'da bir çok yerde sminthos-fare kültü ile ilişkili olarak karşımıza çıktığını ve onur gördüğünü söyleyebiliriz.
Mimarisi
Arkeologlar, mimarlar ve sanat tarihçileri için Hellenistik Çağ(M.Ö.330-30) ve mimarisi çok sevilen ve ilgi duyulan bir konu olarakkarşımıza çıkar. Gülpınar Apollon Smintheus Tapınağı da Hellenistik dönem için konusunu Homeros'un Ilyada Destanı'ndaki Troya savaşından alan kabartmaları yanında mimarî tasarım ve stili ile de dikkatleri üzerinde toplar.
M.Ö.150 yıllarında Ion stilinde yapılan tapınak, kuzey-batı Anadolu'da, Troas bölgesinde bugün için tek örnektir. Tapınak'ta Hellenistik Çağ Anadolu mimarlığına imzasını atan Mimar Hermogenes'in uyguladığı pseudodipteros (yalancı iki sıralı sütun) plân tasarımı kullanılmıştır. Ön ve arka cephelerinde 8, uzun kenarlarında ise 14'er sütun dizisi yer alır. Tapınağın ölçüleri; dar yüzler 23.20 metre, uzun kenarlar ise 41.65 metredir.
Alt yapısında üç farklı tür taş kullanılmıştır. Temel, yöreye özgü volkanik tüf taşından yapılmıştır. Üzeri, çevrede çok görülen andezit-bazalt taşı ile kaplıdır. Temel ve 11 basamağın en son kaplaması mermerdir. Mermer bloklarla döşenen kutsal alan, üç odadan oluşur. Bunlar; giriş sırasıyla, pronaos (kutsal ön oda), naos (kutsal oda) ve opisthodomos (arka oda) tur. Naos'ta, Paroslu heykeltraş Skopas'ın yaptığı ve 110 cm'lik bacak parçası ele geçen, tanrı Apollon'un heykelinin yer aldığı bilinmektedir.
Stylobat denilen plâtformda yer alan ve Anadolu Attik tipi bir kaide üzerinde yükselen 44 adet sütunun her biri üst üste konmuş 7 parçadan (tamburdan) oluşur. Yedinci sütun tamburu, boğa başı-çelenk süsleri veya mitolojik insan figürleri ile bezelidir. Bu son tamburun üzerine gelen başlık, Ion stilinde yapılmıştır. Sütunların üzerinde üst yapı elemanları olarak sırasıyla, inci dizisi ile süslü arşitrav (baştaban) ile friz adı verilen ve üzerinde,Yunanlılar ile Troialılar arasındaki Troia Savaşları'nı anlatan mitolojik konuları içeren kabartma bloklar yer alır. Frizler Homeros'un İlyada Destanındaki bölüm kurgularına göre sıralanabilmektedir
Yapı, daha sonra diş sırası (dentil), saçak (geison), üçgen alınlık (pediment) ve kırma çatı ile son bulur.Tapınak, yaklaşık olarak 5 katlı (15 metre) bir apartman yüksekliğindedir. Marmara Adası mermerinden inşa edilen tapınağın mimarı ve yaptırıcısı bilinmemektedir.
İlyada anlatımları, çeşitli çağlarda vazolar üzerinde, duvar resimlerinde, mermer lahitlerde betimlenmiştir. Ancak bir tapınakta, ilk kez Gülpınar Apollon Smintheus kutsal alanında karşımıza çıkar.